Decolonizing Love
Απόδοση στα ελληνικά: Γιώργος Σίσυφος https://sisyphusgeorge.substack.com/
Βρισκόμαστε σε μια επιδημία μοναξιάς και η μονογαμία λόγω της αποικιοκρατίας είναι ένας από τους ενόχους.
Η μονογαμία δεν είναι φυσιολογική. Ναι, το είπα. Παρόλη τη σύγχρονη ιερότητά της, η ισόβια μονογαμία είναι μια εξελικτική σπανιότητα και ένα ανθρωπολογικό φαινόμενο που εμφανίστηκε σχετικά πρόσφατα. Μας έχουν κάνει προπαγάνδα τον τελευταίο αιώνα περίπου σχετικά με τη ρομαντική μονογαμική αγάπη, και το μυαλό μας έχει αποικιοκρατηθεί βίαια τα τελευταία 500 χρόνια (ή και περισσότερο αν είστε Ευρωπαίοι λόγω της Εκκλησίας). Μας λένε ότι πρέπει να βρούμε το άλλο μας μισό, να ανεβούμε τη «σκάλα των σχέσεων» (relationship escalator) προς έναν αποκλειστικό γάμο και να κλειδωθούμε σε ένα δύσκαμπτο, ισόβιο ζευγάρι. Ωστόσο, οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως, πεισματικά και θαυμάσια σεξουαλικά διαφορετικοί. Όταν προσπαθούμε να στριμώξουμε αυτή την εκτεταμένη ποικιλομορφία σε ένα μοναδικό, μαζικά παραγόμενο καλούπι, αναπόφευκτα διασπόμαστε. Όταν κατασκευάζεις τεχνητή έλλειψη σε μια κοινωνία, η επιδημία της μοναξιάς είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα.
Συζητώ την πολυσυντροφικότητα ως έναν τρόπο αποαποικιοποίησης, όχι επειδή πιστεύω ότι όλοι πρέπει να είναι πολυσυντροφικοί, αλλά επειδή η πολυσυντροφικότητα διαταράσσει την αποικιοκρατική προπαγάνδα που λέει ότι υπάρχει μόνο ένας τρόπος να αγαπάς και ότι η αγάπη πρέπει να περιορίζεται όσο το δυνατόν περισσότερο.
Ο αποικιοκρατικός καπιταλισμός βασίζεται στην προτεσταντική ηθική της εργασίας, η οποία αναγάγει την ανθρώπινη ζωή σε πειθαρχημένη εργασία στην υπηρεσία της μηχανής. Η αποαποικιοποίηση αντιτάσσεται σε αυτή την απλοποίηση, επιμένοντας ότι η ζωή αφορά την αυτοπραγμάτωση, την ελευθερία να ζει κανείς ρευστά και να ορίζει τη σύνδεση με τους δικούς του όρους. Αυτή η ελευθερία διαλύει την υποχρεωτική μονογαμία. Έχετε το εγγενές δικαίωμα να ορίσετε την αγάπη με τους δικούς σας όρους. Είτε αυτό σημαίνει συνειδητή μονογαμία, πολυσυντροφικότητα, αμφισυντροφικότητα (ambiamory) ή μονοσυντροφικότητα (soloamory), γάμο ή καμία απολύτως συντροφικότητα, η επιλογή πρέπει να είναι δική σας — όχι της κυβέρνησης, των γονιών σας, της Disney ή των συνομηλίκων σας.
Πώς γίναμε μονογαμικά όντα;
Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, οι κοινωνικές δομές ήταν πολύ πιο συλλογικές και ρευστές. Οι σεξουαλικές σχέσεις αντανακλούσαν αυτή τη ρευστότητα και ο γάμος δεν υπήρχε καν ως ιδέα. Μπορούμε να κοιτάξουμε τους σύγχρονους τροφοσυλλέκτες για να καταλάβουμε πώς ζούσαμε για το μεγαλύτερο διάστημα. Ανάμεσα στους Hadza της Τανζανίας δεν υπάρχει επίσημος θεσμός γάμου και καμία άμεση μετάφραση για τη λέξη «σύζυγος» (άνδρας ή γυναίκα).
Η πλησιέστερη αντίστοιχη έννοια σημαίνει απλώς «το άτομο με το οποίο είμαι αυτή τη στιγμή». Τα παιδιά ανατρέφονται από δεκάδες ενήλικες σε ένα σύστημα συνεργατικής ανατροφής, αποδεικνύοντας ότι τα σταθερά, περιβάλλοντα αγάπης δεν απαιτούν μια αποκλειστική πυρηνική οικογένεια.
Η μετατόπιση μακριά από αυτά τα συλλογικά δίκτυα πυροδοτήθηκε από την αγροτική επανάσταση και την άνοδο της πατριαρχίας. Καθώς οι κοινωνίες μεταβαίνουν από τη νομαδική τροφοσυλλογή στη μόνιμη γεωργία, η συσσώρευση ιδιοκτησίας και πλεονάσματος δημιούργησε μια ξαφνική, απεγνωσμένη ανάγκη εδραίωσης δικαιωμάτων κληρονομιάς. Για να διασφαλιστεί ότι η γη και ο πλούτος μεταβιβάζονταν μέσα σε μια συγκεκριμένη οικογενειακή μονάδα, οι πατριαρχικές κοινωνίες άρχισαν να δίνουν προτεραιότητα στην ανδρική γραμμή καταγωγής. Αυτό απαιτούσε τον απόλυτο έλεγχο της σεξουαλικότητας των γυναικών.
Η μονογαμία ξεκίνησε ως τεχνολογία ελέγχου, εξελισσόμενη σε μια πρακτική όπου άτομα οποιουδήποτε φύλου τώρα εμπορευματοποιούν τους συντρόφους τους, αντιμετωπίζοντάς τους ως περιουσιακά στοιχεία προς ιδιοκτησία και ζηλότυπη συσσώρευση.
Αυτή η οικονομική αλλαγή ενισχύθηκε από τη θρησκευτική και αυτοκρατορική εξουσία. Οι πρώιμες θρησκείες γονιμότητας που γιόρταζαν τη διασύνδεση της ζωής αντικαταστάθηκαν από πατριαρχικές δομές και ανδροκρατούμενες αφηγήσεις.
Ο Χριστιανισμός, μέσω της κυριαρχίας του στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την Ευρώπη, έπαιξε τεράστιο ρόλο στην επιβολή της μονογαμίας. Η Εκκλησία προώθησε τη μονογαμική οικογενειακή μονάδα επειδή ευθυγραμμιζόταν απόλυτα με την επιθυμία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας να ελέγξει την κοινωνική τάξη και την κληρονομιά, καταδικάζοντας όλες τις εναλλακτικές σχεσιακές πρακτικές ως ανήθικες ή αιρετικές.
Τα στοιχεία ότι ο στόχος της πυρηνικής οικογένειας ήταν να λειτουργήσει ως μονάδα ελέγχου βρίσκονται στη γλώσσα μας. Η αγγλική λέξη family προέρχεται από τη λατινική familia, που σημαίνει τους δούλους ενός άνδρα.
Οι Αποικιοκράτες χρειάζονται να είστε Μονογαμικές
Αυτό το ευρωκεντρικό, χριστιανοκρατούμενο μοντέλο στη συνέχεια εξαγόταν βίαια σε όλο τον κόσμο μέσω της αποικιοκρατίας. Οι αποικιοκράτες δεν πρότειναν απλώς τη μονογαμία στους λαούς που κατέκτησαν· τη θεσμοθέτησαν κυριολεκτικά με νόμους. Όταν οι Ισπανοί συνάντησαν τους αυτόχθονες Taíno της Καραϊβικής το 1492, βρήκαν συλλογικές κοινωνίες βασισμένες στη συγγένεια, συχνά μητριαρχικές. Οι οικογένειες Taíνο ζούσαν σε μεγάλες συλλογικές κατοικίες που ονομάζονταν bohíos και κοιμούνταν σε μεγάλες αιώρες.
Ως απάντηση, οι Ισπανοί θέσπισαν τους Νόμους του Μπούργκος το 1512. Ο Νόμος 16 στόχευε συγκεκριμένα αυτές τις σχεσιακές δομές, ποινικοποιώντας την πολυγαμία και το διαζύγιο, επιβάλλοντας τον χριστιανικό γάμο και ρυθμίζοντας ακόμη και τις διευθετήσεις ύπνου, απαγορεύοντας σε περισσότερους από δύο ενήλικες να μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι.
Η αποικιοκρατία δεν αφορούσε μόνο την κλοπή γης· αφορούσε την αναδιοργάνωση της ζωής στο επίπεδο του νοικοκυριού, του κρεβατιού και του σώματος. Επειδή το σεξ δημιουργεί ζωή, κι αν ελέγχεις το σεξ, ελέγχεις τις ζωές.
Αυτό το προσχέδιο κοινωνικής μηχανικής επαναλήφθηκε παντού. Στον Δυτικό Καναδά, όπως τεκμηριώνει η ακαδημαϊκός Sarah Carter, οι αρχές επέβαλαν συστηματικά τη χριστιανική, ισόβια, ετεροφυλοφιλική μονογαμία ως εργαλείο αποικιοκρατικού ελέγχου και οικοδόμησης του έθνους. Οι αυτόχθονες κοινωνίες των Πεδιάδων είχαν ποικίλες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της πολυγυνίας και του ευέλικτου διαζυγίου, ενώ οι κοινότητες των Métis ευδοκιμούσαν σε ρευστές εθιμικές ενώσεις. Η καναδική κυβέρνηση θεώρησε αυτές τις πρακτικές ως βάρβαρες απειλές για την αναδυόμενη λευκή, βρετανο-καναδική πατριαρχική τάξη. Χρησιμοποίησαν τη νομοθεσία, την παρακράτηση τροφίμων και τις ποινικές διώξεις για να επιβάλουν τη συμμόρφωση, μετατρέποντας τη μονογαμία σε ένα φρούριο που ρύθμιζε τη φυλή και την ιδιοκτησία, ενώ περιθωριοποιούσε σοβαρά τις αυτόχθονες γυναίκες.
Η επιβολή της πυρηνικής οικογένειας ήταν επίσης ζωτικής σημασίας για την εμφάνιση του καπιταλισμού. Οι μονογαμικές οικογενειακές μονάδες λειτούργησαν ως τέλεια απομονωμένες μονάδες εργασίας και κατανάλωσης. Η πυρηνική οικογένεια έγινε μια αξιόπιστη πηγή εργατικού δυναμικού για την εκβιομηχάνιση, διευκολύνοντας τη συσσώρευση ιδιωτικής περιουσίας και τη διαγενεακή συσσώρευση πλούτου που απαιτεί ο καπιταλισμός.
Για μένα, η αποκωδικοποίηση αυτής της ιστορίας είναι βαθιά προσωπική. Η πολυσυντροφικότητα είναι ένας τρόπος επανασύνδεσης με τις κενυατικές μου παραδόσεις και αποβολής των αξιών που οι Βρετανοί αποικιοκράτες μας έμαθαν να αποδεχόμαστε.. Έχω μικτή καταγωγή από την Κένυα, την Ιταλία, την Ασία και αυτόχθονες του Μεξικού. Οι εθνότητές μου από την Κένυα είναι οι Kikuyu, Maasai, Dorobo και Kalenjin. Ωστόσο, η κυρίαρχη κενυατική κοινωνία, διοικούμενη από μια νεοαποικιακή ελίτ, με έμαθε να βλέπω τις αυτόχθονες ρίζες μας ως οπισθοδρομικές. Ανατράφηκα με την πεποίθηση ότι η αποικιοκρατία, παρά τα πολλά κακά της, μας είχε τουλάχιστον απελευθερώσει από την πατριαρχία και την αθεΐα.
Διαβάζοντας έργα όπως το Decolonizing the Mind του Kikuyu συγγραφέα Ngũγĩ wa Thiong’o με βοήθησε να κατανοήσω την υποχρεωτική μονογαμία ως εργαλείο καταναγκαστικής ευρωπαϊκής αφομοίωσης. Με βοήθησε επίσης να βγάλω νόημα από αυτά που είχα δει ζώντας στην παραδοσιακή περιοχή των Maasai: οι λιγότερο αφομοιωμένες κοινότητες Maasai που ασκούσαν τον ελεύθερο έρωτα είχαν συχνά πιο αρμονικές σχέσεις από τις χριστιανικές μονογαμικές οικογένειες που συνάντησα, πολλές από τις οποίες μαστίζονταν από τη μοιχεία.
Έμαθα επίσης για τους ιστορικούς μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπίας που διασφάλιζαν την ισότητα των φύλων και πώς η ευρωπαϊκή πατριαρχία στέρησε τις αφρικανικές γυναίκες από μεγάλο μέρος της εξουσίας τους. Εκατομμύρια αυτόχθονες Αφρικανοί δεν αφομοιώθηκαν ποτέ πλήρως και παραμένουν φύλακες των εθίμων τους. Μπορούν να βοηθήσουν όσους παραπλανήθηκαν από την αποικιοκρατία να επανασυνδεθούν με υγιέστερους τρόπους σχετίζεσθαι.
Αυτή η ιστορία είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο οι σύγχρονες υπερασπίσεις του παραδοσιακού γάμου ακούγονται τόσο κενές. Πρόσφατα, μια λευκή συγγραφέας δημοσίευσε ένα δοκίμιο με τίτλο Relationships Aren’t Colonized Enough, Actually («Οι σχέσεις δεν είναι αρκετά αποικιοκρατημένες, για την ακρίβεια»), υποστηρίζοντας ότι η πολυσυντροφικότητα απειλεί τον πολιτισμό. Ο τίτλος και μόνο εκθέτει την επιχειρηματολογία. Όταν κάποια υπερασπίζεται τον πολιτισμό ζητώντας περισσότερη αποικιοκρατία, αποκαλύπτει όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε. Η αποικιοκρατία δεν έχει κανένα λυτρωτικό χαρακτηριστικό και κανένα κομμάτι της κληρονομιάς της δεν αξίζει να γιορτάζεται ή να αναβιώνει.
Αν η σταθερότητα μιας κοινωνίας εξαρτάται από την καταπίεση των γυναικών μέσω του πατριαρχικού γάμου ή την καταστολή της φυσικής ποικιλομορφίας των ανθρώπινων σχεσιακών προσανατολισμών, τότε αυτή η σταθερότητα δεν αξίζει να διατηρηθεί.
Όταν οι άνθρωποι θυμώνουν επειδή αποκαλύπτονται οι αποικιακές ρίζες αυτών των προτύπων, αποκαλύπτουν πόσο βαθιά εξακολουθούν να είναι προσκολλημένοι στην αποικιακή κυριαρχία. Θέλουν η ιδιοκτησία και ο έλεγχος να παραμείνουν στο επίκεντρο των πιο οικείων σχέσεών μας. Εμείς όμως αρνούμαστε να αποικιστούμε ξανά. Απαιτούμε απόλυτη ελευθερία.Η πολυσυντροφικότητα δεν είναι απειλή για τον πολιτισμό· η άρνηση να φανταστούμε σχέσεις πέρα από τα αποικιοκρατικά συστήματα ελέγχου είναι. Αν η αποαποικιοποίηση της αγάπης απειλεί τη σαθρή αποικιοκρατική τάξη, ας την αφήσουμε να καεί.
Δεν είμαστε φτιαγμένοι/ες/α για την τεχνητή σπάνη του αποικιοκρατικού παραμυθιού. Οι άνθρωποι είναι ποικιλόμορφοι, και ο μόνος τρόπος να θεραπευτεί η βαθιά δυστυχία που στοιχειώνει τόσο πολλές σύγχρονες σχέσεις είναι να επιτρέψουμε τελικά στον εαυτό μας να εκφράσει αυτή την ποικιλομορφία ελεύθερα. Όταν αποσυναρμολογούμε τα συστήματα ελέγχου στις δικές μας καρδιές και στα σπίτια μας, δημιουργούμε χώρο για μια αγάπη που είναι άφθονη, ρευστή και εντελώς δική μας.
Περαιτέρω Ανάγνωση:
- Marriage, a History: How Love Conquered Marriage της Stephanie Coontz
- Sex at Dawn: How We Mate, Why We Stray, and What It Means for Modern Relationships των Christopher Ryan και Cacilda Jethá
- Το blog The Critical Polyamorist της Kim TallBear
- The Importance of Being Monogamous: Marriage and Nation Building in Western Canada to 1915 της Sarah Carter
Μοιραστείτε αυτό το δοκίμιο με οποιονδήποτε αναρωτιέται γιατί οι σχέσεις μας είναι πολιτικές ή πιστεύει ότι η μονογαμία είναι ο μόνος φυσικός τρόπος να αγαπάς. Όσο περισσότερο εκθέτουμε τις αποικιοκρατικές ρίζες της υποχρεωτικής μονογαμίας, τόσο περισσότερο χώρο δημιουργούμε για τη σχεσιακή ελευθερία. Μοιραστείτε το αν πιστεύετε ότι η αγάπη πρέπει να απελευθερωθεί, όχι να αποικιοκρατηθεί.